Uw kind heeft van de arts het advies gekregen om een voedingsvezelverrijkt en vochtverrijkt dieet te volgen.
Hier leest u hoe de darmen werken en waarom voedingsvezels en voldoende drinken belangrijk zijn. Ook vindt u informatie over hoeveel voedingsvezels er in verschillende voedingsmiddelen zitten.
Voedingsvezels en voldoende drinken helpen de darmen goed te werken. Als een kind te weinig voedingsvezels of vocht binnenkrijgt, kan het last krijgen van verstopping, diarree, buikpijn of een opgeblazen buik. Door meer vezels en genoeg te drinken, wordt de ontlasting van uw kind meestal beter.
Hoe werken de darmen? uitklapper, klik om te openen
Het eten gaat via de mond, de slokdarm en de maag naar de darmen.
Onderweg wordt het gemengd met verteringssappen. Hierdoor wordt het eten klein gemaakt, zodat er voedingsstoffen ontstaan. De darmen nemen deze voedingsstoffen op in het bloed, zodat het lichaam ze kan gebruiken.
Vezels worden niet verteerd. Ze komen als restjes in de dikke darm terecht en verlaten het lichaam als ontlasting. Vezels nemen vocht op, waardoor de ontlasting zacht blijft en de darmen goed blijven bewegen.
Als een kind te weinig vezels of te weinig drinkt, kan het verstopping krijgen of juist diarree. Soms wisselen verstopping en diarree elkaar af.
Obstipatie (verstopping)
Bij verstopping:
- komt de ontlasting minder dan 2–3 keer per week;
- is de ontlasting hard en keutelig;
- moet uw kind hard persen.
Andere klachten kunnen zijn: buikpijn, weinig eetlust, een vol gevoel, winderigheid, misselijkheid, zuurbranden en hoofdpijn.
Diarree
Bij diarree is de ontlasting dun en komt deze meerdere keren per dag. Hierdoor verliest het lichaam veel vocht en kan uw kind uitdrogen.
Hoe werken voedingsvezels? uitklapper, klik om te openen
Voedingsvezel is een verzamelnaam voor delen van plantaardig voedsel die het lichaam niet kan verteren.
Er bestaan verschillende soorten vezels, en elke soort heeft zijn eigen functie in de darmen.
Oplosbare vezels
Oplosbare vezels zitten vooral in groenten, fruit en peulvruchten. In de dikke darm worden deze vezels deels afgebroken door darmbacteriën. Ze zijn voedsel voor de goede bacteriën én voor de darmcellen zelf. Hierdoor ondersteunen ze het afweersysteem van de darm. Bij het afbreken ontstaan gassen en zuren die de darmbeweging stimuleren, waardoor de ontlasting makkelijker naar buiten komt.
Niet-oplosbare vezels
Niet-oplosbare vezels zitten vooral in volkorenproducten, zoals donker brood en volkoren pasta. Deze vezels worden niet afgebroken, maar blijven intact. Ze nemen vocht op in de dikke darm. Daardoor wordt de ontlasting soepel, niet te hard en niet te dun, en krijgt ze meer volume. Zo kan de ontlasting makkelijker door de darmen heen. Bij deze vezels is het belangrijk dat uw kind genoeg drinkt, zodat de vezels voldoende vocht kunnen opnemen.
Omdat voedingsvezels vocht vasthouden, helpen ze zowel bij verstopping als bij diarree.
Hoe zorgt u voor een goede darmwerking bij uw kind? uitklapper, klik om te openen
Voor een optimale darmwerking is het belangrijk om een goede, gevarieerde voeding te gebruiken met voldoende voedingsvezels en om voldoende te drinken. Ook op tijd naar het toilet gaan, regelmatig eten en voldoende lichaamsbeweging helpen bij een goede darmwerking.
Uw kind eet voldoende vezels
Wat is de gewenste hoeveelheid vezels voor uw kind? Voor kinderen geldt:
Leeftijd + 5 gram is de minimale hoeveelheid vezels
Leeftijd +10 gram is de maximale hoeveelheid vezels
Voorbeeld: bij een kind van 10 jaar is 15 gram vezels per dag de minimale hoeveelheid en 20 gram de maximale hoeveelheid.
Varieer in de keuze van vezelrijke producten omdat voedingsvezels een verschillende werking hebben. Streef ernaar om uw kind dagelijks voedingsvezels te geven uit groenten, fruit, granen, peulvruchten en volkoren producten.
Gebruik vezelproducten van drogist of apotheek alleen in overleg met arts of diëtist gebruiken. Langdurig gebruik kan klachten veroorzaken.
Uw kind drinkt voldoende
Hoeveel moet uw kind drinken? Het is belangrijk om voldoende te drinken:
- voor kinderen van 4-7 jaar; ± 8 bekers (1200ml)
- voor kinderen vanaf 7 jaar; ± 10 bekers (l500ml)
Om te weten of uw kind voldoende drinkt, kunt u het aantal kopjes, bekers en glazen per dag tellen. Meet eenmalig de inhoud van uw kopje, beker en glas.
Laat uw kind eten op regelmatige tijden
Dit is minstens 3x per dag en laat uw kind geen maaltijden overslaan. Een groot, vezelrijk ontbijt stimuleert de darmwerking.
Lichaamsbeweging bevordert een goede darmwerking.
Probeer uw kind op tijd naar het toilet te laten gaan.
Dit is zodra uw kind aandrang voelt. Als uw kind de aandrang negeert blijft de ontlasting langer in de darmen. Daardoor wordt de ontlasting harder en kan uw kind last van verstopping krijgen.
Wanneer kunt u resultaat verwachten van het dieet? uitklapper, klik om te openen
De darmen moeten wennen aan een ander voedingspatroon. Het kan vier tot zes weken duren voordat het resultaat van dit dieet goed beoordeeld kan worden.
Wat kunt u doen als uw kind diarree heeft? uitklapper, klik om te openen
- Overleg met de arts; diarree kan veroorzaakt worden door een ziekte, het gebruik van bepaalde medicijnen en/of spanning.
- Het heeft geen zin om uw kind een zogenaamd ‘licht verteerbaar’ of ‘stoppend’ dieet met voedingsmiddelen zoals banaan, geraspte appel, rijst en rijstewater te geven. Dit heeft geen stoppend effect en zorgt ervoor dat uw kind naast minder vezels ook minder voedingsstoffen binnenkrijgt.
- Drink voldoende.
Wat zijn vezelrijke voedingsmiddelen? uitklapper, klik om te openen
Uw kind kan het beste kiezen voor vezelrijke voedingsmiddelen. Dit zijn:
| Vezelrijke voeding | |
|---|---|
| Brood | Grof- en fijn volkorenbrood, meergranenbrood, volkoren krenten- of rozijnenbrood, mueslibrood, roggebrood, volkorenontbijtkoek, volkorenbeschuit, en de knäckebrödsoorten; bruin-, boerenbruin-, voedingsvezelverrijkt-, -met sesamzaad. |
| Groenten | Alle soorten. Geef bij de warme maaltijd altijd een flinke portie (half deel van een bord) groente. |
| Rauwkost | Geef eens rauwkost bij de lunch, tussendoor en bij de warme maaltijd, zoals sla, tomaat, witlof, andijvie, wortel, paprika, diverse koolsoorten, radijs, komkommer en bietjes. |
| Fruit | Geef uw kind dagelijks minimaal twee stuks fruit, indien mogelijk met schil. |
| Granen | Havermout, Brinta, muesli, boekweitgrutten, zilvervliesrijst, meergranenrijst, volkoren macaroni, meergranen macaroni, volkoren spaghetti, meergranen spaghetti. |
| Peulvruchten | Bruine- en witte bonen, kapucijners, linzen, kikkererwten, kidneybonen. |
| Tussendoortjes | Noten (als uw kind oud genoeg is om noten te kunnen eten). Voedingsbiscuits zoals: Liga volkoren Cracotte®, Liga Belvita®, Liga Fruitkick®, Liga Evergreen®, volkorenbiscuits, sesamkoekjes, mueslirepen zonder chocolade, rozijnen, dadels, gedroogd fruit, volkoren ontbijtkoek. |
Hoe gebruikt u de voedingsvezeltabel? uitklapper, klik om te openen
In de tabel staat de hoeveelheid voedingsvezel (in grammen) van voedingsmiddelen. Met deze tabel berekent u hoeveel gram voedingsvezel uw kind gebruikt en met welke voedingsmiddelen u de hoeveelheid voedingsvezel kunt verhogen.
Op de verpakking van voedingsmiddelen vindt u een voedingswaardeaanduiding. Daarin staat hoeveel energie (kcal ), eiwit, koolhydraten, vet en vaak ook hoeveel voedingsvezel een product bevat.
De voedingswaarde wordt meestal aangegeven per 100 gram of 100 ml van het product òf per portie. Wanneer de voedingswaarde per 100 gram wordt vermeld, kunt u zelf uitrekenen hoeveel vezel zit in de portie die uw kind eet.
U kunt in de app Mijn Eetmeter (Voedingscentrum) opzoeken hoeveel voedingsvezel er in de voeding van uw kind zit.
Voorbeeld van berekening
Tarweknäckebröd, voedingswaarde per 100 gram is:
Energie 350 kcal (1470 kJ) Eiwit 14 g , Koolhydraten 60 g, Vet 6 g, Voedingsvezel 10 g
1 stuk tarweknäckebröd weegt ongeveer 10 gram.
Per 100 gram bevat dit tarweknäckebröd 10 gram voedingsvezel; 1 stuk van 10 gram levert 0,10 x 10 = 1 gram voedingsvezel.
Voedingsvezeltabel uitklapper, klik om te openen
| Brood- en graanproducten | Eenheid | Gram | Voedings-vezel (gram) |
|---|---|---|---|
| Volkoren brood | 1 snee | 35 | 2,3 |
| (Donker) bruinbrood | 1 snee | 25 | 1,7 |
| Wit- of krentenbrood | 1 snee | 35 | 1 |
| Croissant | 1 stuks | 40 | 0,9 |
| Roggebrood, donker | 1 snee | 45 | 4 |
| Roggebrood, licht | 1 snee | 25 | 2 |
| Beschuit (naturel) of cracker | 1 stuks | 10 | 0 |
| Volkorenbeschuit | 1 stuks | 10 | 1 |
| Knäckerbröt volkoren/volkorencracker | 1 stuks | 10 | 1 |
| Knäckerbröt vezelrijk | 1 stuks | 10 | 2 |
| Knäckebrot overig | 1 stuks | 10 | 0,5 |
| (Volkoren) ontbijtkoek | 1 plak | 25 | 1 |
| Volkorenpap, brinta | voor 1 schaaltje | 25 | 3 |
| Havermoutpap | 1 bord | 250 | 2 |
| Cornflakes | 1 schaaltje | 30 | 1 |
| All-B, Fruit'n Fibre en All-Bran flakes | voor 1 schaaltje | 30 | 4 |
| All-Bran Plus | voor 1 schaaltje | 30 | 9 |
| (Krokante) Muesli | voor 1 schaaltje | 40 | 2 |
| Rice crispies | voor 1 schaaltje | 30 | 0 |
| Weetabix | 2 stuks | 40 | 4 |
| Tarwezemelen | 1 eetlepel | 5 | 2 |
| Aardappelen, rijst en pasta | Eenheid | Gram | Voedings-vezel (gram) |
|---|---|---|---|
| Aardappelen | 1 stuks | 50 | 1 |
| Witte rijst, macaroni, spaghetti (gekookt) | 1 opscheplepel | 55 | 0 |
| Macaroni, spaghetti, volkoren (gekookt) | 1 opscheplepel | 55 | 2 |
| Zilvervliesrijst (gekookt) | 1 opscheplepel | 60 | 1 |
| Groente, peulvruchten en fruit | Eenheid | Gram | Voedings-vezel (gram) |
|---|---|---|---|
| Gekookte groente | 1 opscheplepel | 50 | 1 |
| Rauwkost van bladgroente | 1 schaaltje | 35 | 1 |
| Rauwkost van vaste groente | 1 schaaltje | 70 | 1 |
| Bruine- en witte bonen | 1 opscheplepel | 60 | 7 |
| Kapucijners | 1 opscheplepel | 55 | 4 |
| Linzen | 1 opscheplepel | 70 | 4 |
| Erwten- of bruine bonensoep | 1 bord | 250 | 10 |
| Vers fruit (gemiddeld) | 1 stuks/schaaltje | 125 | 2 |
| Banaan | 1 stuks | 120 | 3 |
| Appelmoes | 1 schaaltje | 200 | 2 |
| Pruimen (geweekt) | 2 stuks | 20 | 1 |
| Tuttifrutti (gekweekt) | schaaltje | 160 | 8 |
| Vijgen, gedroogd | 3 stuks | 60 | 6 |
| Rozijnen | 1 handje | 20 | 1 |
| Vruchtensap met/zonder vruchtvlees | 1 glas | 150 | 1 |
| Diversen | Eenheid | Gram | Voedings-vezel (gram) |
|---|---|---|---|
| Geroosterde kikkererwten | 1 eetlepel | 20 | 3 |
| Kokosbrood | 1 plak | 20 | 1 |
| Mueslireep | 1 stuks | 25 | 1 |
| Noten, pinda's | 1 eetlepel | 20 | 1 |
| Olijven | 10 stuks | 20 | 1 |
| Pindakaas met/zonder stukjes | voor 1 snee | 15 | 1 |
| Popcorn | 2 handjes | 20 | 1 |
| Studentenhaver | 1 eetlepel | 20 | 1 |
| Volkorenbiscuitje | 2 stuks | 20 | 1 |
| Voedingsbescuit, mueslireep (zie ook verpakking, varieert) | 1 stuks | 20/25 | 1 |
| Zonnebloempitten en overige zaden / pitten | 1 eetlepel | 15 | 1 |
Bron: afgeleid van Nevo Online 2023
Waar vindt u meer informatie? uitklapper, klik om te openen
Meer informatie over gezonde voeding en het voedingsvezelverrijkte dieet kunt u vinden op de internetsite van
- Het Voedingscentrum: www.voedingscentrum.nl onder de zoektermen: voedingsvezels en voedingsvezeltabel
- Het Voedingscentrum: de app Mijn Eetmeter
- De Maag Lever Darm Stichting: www.mlds.nl/brochures
- Op website van de Maag Lever Darm Stichting kunt u meer lezen over de werking van de spijsvertering en een filmpje bekijken over diarree bij kinderen. Zie: www.spijsvertering.info/over-spijsvertering
Contact uitklapper, klik om te openen
Polikliniek Diëtetiek
Het secretariaat diëtetiek is op maandag t/m vrijdag van 8.00 - 12.15 uur en van 13.00 - 16.30 uur bereikbaar. Buiten de genoemde tijden kunt u een bericht inspreken op het antwoordapparaat of een mail sturen. Als u niet op de afgesproken tijd kunt komen, geef dit dan zo vroeg mogelijk aan ons door. Het secretariaat maakt dan een nieuwe afspraak met u. Het e-mailadres kan alleen gebruikt worden voor algemene vragen. In de e-mail mogen geen persoonlijke of medische gegevens staan, omdat e-mailen niet volledig privacy-veilig is.
Als patiënt van het UMC Utrecht hebt u toegang tot het patiëntportaal Mijn UMC Utrecht. U kunt via Mijn UMC Utrecht een bericht sturen naar uw diëtist. U krijgt dan binnen drie tot vijf werkdagen antwoord. U kunt inloggen in het Patiëntportaal Mijn UMC Utrecht met uw DigiD met sms-functie.