De meeste kinderen worden, ruim voordat ze zes jaar oud zijn, vanzelf ‘s nachts droog. Als dit niet gebeurd kan bedplassen een groot probleem zijn. In Nederland heeft 5-10 procent van de kinderen, ouder dan 7 jaar, regelmatig last van bedplassen. Bij tieners ongeveer 1-3 procent. Het maakt onzeker of geeft een negatief zelfbeeld, zeker wanneer de omgeving hier negatief op reageert. Het veroorzaakt gevoelens van schaamte en kinderen durven bijvoorbeeld niet te gaan logeren of op kamp. Behandelen kan zodra het kind zelf aangeeft droog te willen worden of als het kind er zelf last van heeft.
Wat verstaan we onder bedplassen? uitklapper, klik om te openen
Bedplassen is geen ziekte, maar er zijn verschillende factoren of oorzaken waardoor het kind niet droog kan zijn ‘s nachts. De medische term voor bedplassen is enuresis nocturna. Bedplassen wordt pas gezien als een ‘medisch’ probleem als een kind ouder is dan zeven jaar en nog ten minste èèn keer per maand in bed plast. Hoewel bedplassen vrijwel nooit een lichamelijke oorzaak heeft, is het goed dit zoveel mogelijk uit te sluiten voor je een behandeling start.
Oorzaken van bedplassen uitklapper, klik om te openen
Erfelijke en genetische factoren spelen in elk geval een rol bij het ontstaan van bedplassen. Bij ongeveer 77 procent van de kinderen met bedplassen komt bedplassen voor in de familie. In tegenstelling tot wat de meeste mensen denken, is de oorzaak van bedplassen zelden psychisch.
Het is moeilijk om één oorzaak voor bedplassen aan te wijzen. Vaak is het een combinatie van factoren, soms is de oorzaak helemaal niet vast te stellen. Als er ook sprake is van urine-incontinentie overdag en/ of obstipatie, is het erg belangrijk dat dit eerst aangepakt wordt, omdat dat blijkt dat als dit goed behandeld wordt, het bedplassen ook vanzelf beter wordt.
De meest voorkomende oorzaken is 1 van onderstaande of een combinatie ervan.
- Een te klein blaasvolume, dat wil zeggen dat de hoeveelheid urine die in de blaas past te klein is, en/of overactiviteit van de blaasspier waardoor de blaas te vroeg samentrekt en leegkomt.
- Een te hoge urineproductie tijdens de nacht. Het (antidiuretisch) hormoon dat ervoor zorgt dat ‘s nachts minder urine wordt aangemaakt, is soms niet of onvoldoende aanwezig. De hoeveelheid urine die uw kind ‘s nachts aanmaakt is groter dan de blaascapaciteit.
- Vertraagde cognitieve rijping. Vrijwel alle kinderen zijn moeilijk wekbaar in het 1e deel van de nacht. Bij kinderen met bedplassen is het probleem dat het kind het signaal van de volle blaas niet goed opmerkt en verwerkt.
Behandeling van bedplassen? uitklapper, klik om te openen
Er zijn verschillende soorten behandelingen die toegepast kunnen worden bij bedplassen.
1.Afwachten,
Bij een deel van de kinderen gaat het bedplassen vanzelf over. Een nadeel van te lang wachten kan zijn dat het kind het zelfvertrouwen verliest.
2.Wekken met eigen wekker of opnemen door ouders.
Opnemen door ouders houdt in dat u het kind ’s avonds wakker maakt en dan even gaat plassen. Dit kan voordat u zelf naar bed gaat. Maak uw kind daarbij wakker, maar niet vaker dan 1 keer per nacht. Als het kind met 1 keer plassen droog blijft, kunt u het opnemen elke avond met een half uur vervroegen. Net zolang tot men bij het tijdstip is aangekomen dat het kind één uur in bed ligt.
Als het kind na het opnemen moeilijk in slaap komt en ’s ochtends moe is, dan is het beter om (tijdelijk) te stoppen. Het voordeel van deze methode is dat het makkelijk voor een korte periode gedaan kan worden en het voor het kind fijn is om droog te kunnen slapen. Het nadeel is dat de ouders de verantwoordelijkheid op zich nemen.
3.Blaasvolume vergroten
Bij kinderen met bedplassen, kan er sprake zijn van een te klein blaasvolume. Deze kinderen wordt blaastraining overdag geadviseerd. Bij deze behandeling kan het geven van anticholinergica gunstig werken. Het doel van anticholinergica is het verminderen van de overactiviteit van de blaas en het vergroten van het blaasvolume. Ook kan dit medicijn het nachtelijk blaasvolume vergroten, zodat de nachtelijke urineproductie beter in de blaas past.
4.Medicatie.
Minrin (Desmopressine) is het meest gebruikte geneesmiddel bij bedplassen. Het verlaagt de nachtelijke urineproductie, zodat dit beter in de blaas past. Er zijn kinderen bij wie de eigen productie van het antidiuretisch hormoon (ADH) ‘s nachts niet hoog genoeg is. Minrin (synthetisch ADH) kan dan een goede aanvulling zijn op te lage nachtelijke productie. Door dit medicijn wordt er minder urine aangemaakt gedurende de nacht. Wanneer het medicijn is uitgewerkt plast het kind het vastgehouden vocht alsnog uit. Minrin werkt direct en kan gebruikt worden gedurende kortere of langere tijd.
5.Plaswekker
Een plaswekker is een hulpmiddel om kinderen van het bedplassen af te helpen. De wekker bestaat uit een zender en ontvanger. De zender is een speciale onderbroek met daarop een klein kastje geklikt. De ontvanger is een alarm soms met trilkastje. Als er een beetje plas in het broekje komt, gaat de plaswekker af, met de bedoeling dat het kind daar wakker van wordt, stopt met plassen en op het toilet verder uitplast.
In de eerste weken worden kinderen wakker van de plaswekker en na verloop van tijd worden ze wakker van de signalen van de blaas of weten ze hoe ze onbewust in hun slaap de plas moeten ophouden. Hierdoor blijven veel kinderen na verloop van tijd de hele nacht droog. De plaswekker is geschikt voor kinderen vanaf zeven jaar.
Voor jongere kinderen is het gebruik meestal te ingewikkeld, waardoor het niet werkt. Heel belangrijk bij een plaswekker is dat een kind zelf kiest voor deze behandeling. Een plaswekker heeft alleen succes als het kind het doel ervan begrijpt en goed gemotiveerd is om hiermee aan het werk te gaan, onder andere omdat het wat langer kan duren voor het effect merkbaar is.
Wat doen we in het WKZ? uitklapper, klik om te openen
Om een goede behandeling te kunnen starten belangrijk dat obstipatie of urinewegproblemen overdag onder controle zijn.
Vooraf aan de behandeling vragen wij u 7 dagen een volledige plas- en drinklijst bij te houden inclusief de nachtelijke urineproductie van uw kind, zodat we goed kunnen beoordelen of er sprake is van een te klein blaasvolume of juist hoge nachtelijke urineproductie. De urotherapeut bepaalt samen met u en uw kind wat de beste behandeloptie is voor uw kind. Een combinatie van de hier boven genoemde behandelingen behoort ook tot de mogelijkheden. De urotherapeut zal u hier over adviseren.
Adviezen wanneer uw kind Minrin (Desmopressine) gebruikt uitklapper, klik om te openen
Dosering en gebruik
Minrin is in twee vormen verkrijgbaar: smeltvorm en tabletten. Kinderen onder de 12 jaar hebben vaak de voorkeur voor smelttablet. Het lost direct op. Er hoeft dus geen tablet te worden geslikt en het kan zonder water worden gebruikt. De smeltvorm is daarom ook gemakkelijk mee te nemen tijdens logeerpartijen, schoolkampen en vakanties.
- Voor de smelttabletten geldt 1 tablet (0,120mcg of 0,240 mcg) innemen voor het slapen gaan.
- Voor de gewone tabletten geldt 1 tot 2 tabletten (0,2mg of 2×0,2mg) innemen voor het slapen gaan
In 70% van de bedplassers is 0,240 mg (smelttablet) of 2×0,2 mg (gewone tablet) de optimale dosering gebleken. De werking van Minrin begint na ongeveer 1 uur en houdt 6 tot 14 uur aan. Laat uw kind daarom vanaf 1 uur voor tot 8 uur na inname niet meer drinken, hooguit 1 glas.
Hoe lang mag uw kind de medicijnen gebruiken?
- De behandelaar, de urotherapeut en/of de uroloog kan u hierover informatie geven.
- Na drie maanden gebruik kan met een stopweek bepaald worden of de behandeling helpt of dat het doorgezet moet worden.
- Minrin kan zowel voor een korte als voor een langere periode ingezet worden, of ter overbrugging van korte specifieke perioden zoals vakanties, logeerpartijen en kamp door de snelle werking.
- Sommige kinderen blijken na een bepaalde periode te kunnen stoppen en helemaal droog te kunnen blijven. Dit komt deels doordat het zelfvertrouwen is herwonnen, maar ook omdat het stofje dat de urineproductie reguleert, door de Minrin tijdelijk is aangevuld. Het lichaam ‘begrijpt’ ineens hoe het zelf moet reguleren.
- Wanneer de medicijnen goed helpen en u wilt niet dat uw kind daar afhankelijk van wordt, dan zal uw kind moeten leren zelf wakker te worden van de signalen van de blaas. Dit kan dan met behulp van de plaswekker. In het begin wordt dan de behandeling gecombineerd met de plaswekker. Wanneer het na een paar weken goed gaat wordt, in overleg met de urotherapeut, de Minrin of plaswekker behandeling afgebouwd totdat uw kind helemaal droog is.
Adviezen voor ouders met die kinderen die een plaswekker gebruiken uitklapper, klik om te openen
Het kind ondersteunen
Wanneer er met de plaswekker wordt begonnen, zorg dan dat uw kind begrijpt hoe de plaswekker werkt. Als het kind denkt dat de wekker hem even snel van het bedplassen zal afhelpen, kan dat alleen maar tot teleurstelling leiden. Het moet duidelijk zijn dat het kind zèlf iets aan het bedplassen gaat doen en dat de wekker zijn hulpje is. Het kind gebruikt dus de wekker en ouders en behandelaars kunnen hem daarbij ondersteunen. Het is belangrijk dat er één iemand is, die het kind begeleidt en instructies geeft. Dat is de ‘trainer’. Streef ernaar het gebruik plezierig en ontspannen te houden. Moedig het kind aan, probeer er een wedstrijd van te maken.
Duur van het gebruik
Als uw kind de plaswekker gaat gebruiken kan het zeker nog één tot drie weken regelmatig nat zijn. Daarna gaat het meestal beter. Als de wekker gedurende twee weken niet meer afgaat, kan worden gestopt met het gebruik. Gemiddeld is dit na 6 weken. Stuur de wekker niet direct terug, maar zet hem eerst een paar dagen in de kast, dit is voor het kind een prettig idee, want de wekker blijft zo nog even binnen handbereik. Het komt regelmatig voor dat kinderen droog worden, maar na verloop van tijd toch weer in bed gaan plassen. Dan kan het gebruik van de wekker worden herhaald. Meestal blijven kinderen na zo’n tweede keer droog.
Er zijn kinderen die wel wakker worden van de wekker, maar die toch niet droog worden. Als de wekker langer dan vier weken iedere nacht één of twee keer afgaat, is verder gebruik niet zinvol. Ook zijn er kinderen die niet wakker worden van de wekker. Dan heeft langer dan vier weken doorgaan evenmin zin.
Tips voor ouders
- Ga na of het kind de aanwijzingen in de folder voor kinderen begrijpt en of hij de aanwijzingen consequent opvolgt.
- Laat het kind de wekker zoveel mogelijk zelf gebruiken, maar geef zo nodig de eerste avonden wat hulp.
- Neem ’s avonds voor het slapen gaan de ‘droge en natte regels’ samen met het kind door.
- Soms slaapt een kind zo diep, dat hij niet meteen wakker wordt van de wekker. Hij kan dan de eerste nachten geholpen worden. Roep het kind bij de naam. Bij hele vaste slapers kan een nat washandje helpen.
- Uw kind mag ’s avonds drinken tot een uur voor het slapen, daarna niet meer.
- U hoeft uw kind niet extra te wekken om te plassen. Geef hem de kans om zelf wakker te worden van een volle blaas.
- Laat een lampje branden op de kamer van het kind. Daardoor slaapt hij lichter en kan hij zich beter oriënteren als de wekker gaat.
- De urotherapeut maakt afspraken over de telefonische begeleiding tijdens de training.
- Een plaswekkertraining is intensief. Veel kinderen zijn na 4 tot 5 weken erg moe. Het helpt te weten dat dit normaal. Stimuleer uw kind om door te zetten.
Aanvullende informatie soorten plaswekkers, kosten en vergoeding uitklapper, klik om te openen
Soorten wekkers
Tegenwoordig zijn de meeste plaswekkers draadloos. Het zendertje is zo groot als een luciferdoosje en wordt op het broekje met drukknoopjes vastgemaakt. Wanneer het broekje nat wordt gaat er een signaal naar het alarmkastje en gaat er een alarm af. Het alarmkastje werkt op stroom of op batterijen.
Draadloze wekker Urifoon
Draadloze wekker Rodger
Dryly
Oopsie Heroes
De kosten
Plaswekkers worden zowel te koop als te huur aangeboden. Of u huurt of koopt is afhankelijk van de te verwachten duur van de training, uw eigen voorkeur en uw zorgverzekering. De huurprijs varieert tussen de €30,- en €60,- euro per maand. De verkoopprijs varieert van €90,- en €170,- euro. Losse broekjes kosten ongeveer €20,- Bij sommige thuiszorgwinkels worden ook plaswekkers uitgeleend/verhuurd. De Rodger plaswekker is alleen te koop. Urifoon heeft mogelijkheden voor zowel kopen als huren.
De door ons geadviseerde leveranciers van plaswekkers zijn:
Urifoon: Mennonietenbuurt 29, 1427 AX Amstelhoek
telefoonnummer 0297 760 002, website: https://www.urifoon.nl.
Rodger: Langakker 5c, 5371EV Ravenstein, Nederland
telefoonnummer 054 13 514 49, website: https://www.rodger.nl.
Dryly: Bleiswijkstraat 258, 2582 LJ Den Haag
telefoonnummer 085 130 34 35, website https://www.dryly.com.
Oopsieheroes, High Tech Campus 41, 5656AE Eindhoven,
telefoonnummer 088 82 802 88, website https://www.oopsieheroes.com.
Vergoeding van de kosten door de zorgverzekering
De vergoeding van een plaswekker valt niet in de basisverzekering. Bij de meeste verzekeraars dient u een aanvullende verzekering te hebben om in aanmerking te komen voor een vergoeding. Afhankelijk van u verzekeringsmaatschappij krijgt u een deel of de gehele kosten vergoed van het huren of kopen van de plaswekker. Wij raden u aan bij eerst bij u eigen verzekering te informeren voor welke vergoeding u in aanmerking komt. De plaswekkerleveranciers zijn ook goed op de hoogte wat er door de verzekeringen vergoed wordt.
Om een wekker te huren/ kopen, is een machtigingsformulier van de huisarts of specialist nodig. U kiest vervolgens zelf een wekker en neemt contact op met de leverancier.
Contact uitklapper, klik om te openen
Als u een afspraak wilt maken op de polikliniek urologie hebt u een verwijzing nodig van uw huisarts of specialist.