Terug

Groep-B streptokok (gbs) in de zwangerschap

Groep-B streptokok (gbs) in de zwangerschap

Patiëntfolder

De ‘Groep B Streptokok’ is een bacterie. Ze zijn alleen zichtbaar onder de microscoop. Er bestaan verschillende soorten streptokokken; de “groep B streptokok” is er één van. 

Zwangere vrouwen hebben deze bacterie soms in de vagina (schede). Dat kan meestal geen kwaad, maar een klein aantal baby’s wordt ernstig ziek door een infectie met deze bacterie. Die infectie heet de “groep B streptokokkeninfectie” (GBS-infectie).  

Deze infectie kan meestal goed worden behandeld met een antibioticum. In deze brochure vind u informatie over de GBS infectie en situaties waarin deze infectie kan voorkomen. 

Hoe vaak komen GBS voor bij zwangeren? 

GBS komen voor bij één op de vijf volwassenen, zonder dat ze klachten veroorzaken. Mensen die de bacterie in hun lichaam hebben, zijn dragers. De GBS bevinden zich samen met andere bacteriën in de darmen. Vaak zijn ze ook in de baarmoedermond of vagina te vinden, ook weer zonder gevolgen. Soms veroorzaken ze een blaasontsteking. Ze zijn dan zichtbaar in een kweek van de urine. 

Hoeveel kans heeft een pasgeboren baby op een GBS infectie? 

Ongeveer de helft van de vrouwen die groep B streptokokken bij zich dragen, geeft ze tijdens de bevalling door aan hun kind. Als één op de vijf zwangere vrouwen draagster is (20%), zal dus 10% van alle pasgeboren baby’s met GBS worden besmet. Die baby’s worden niet allemaal ziek: de bacteriën zitten meestal alleen op de huid of slijmvliezen van de baby en daar wordt hij niet ziek van. Een  pasgeborene wordt ziek als de bacteriën het lichaam binnendringen. Dit gebeurt bij 1 op de 100 baby's die GBS van hun moeder krijgt overgedragen. (dat is 1 op de 1.000 van alle pasgeboren baby’s). 

Hoe kan een kind besmet en ziek (geïnfecteerd) worden? 

Baby’s kunnen al in de baarmoeder besmet worden met GBS. Een besmetting wil zeggen dat een baby in aanraking komt met de streptokokken. Dit kan ook tijdens de bevalling of na de geboorte gebeuren. 

In de baarmoeder

Bij een besmetting in de baarmoeder gebeurt dit meestal na het breken van de vliezen. De streptokokken komen vanuit de vagina in de baarmoeder, waar ze in het vruchtwater terecht komen. De baby drinkt vruchtwater en heeft ook vruchtwater in de longen. Zo kan de baby al voor de geboorte worden besmet en ziek worden. Hoe langer de tijd tussen het breken van de vliezen en de bevalling, hoe groter de kans op besmetting. Heel soms raakt een baby in de baarmoeder besmet en  geïnfecteerd zonder dat de vliezen gebroken zijn. 

Temperatuurverhoging bij de moeder en een snelle hartslag van de baby zijn aanwijzingen voor een infectie. 

Tijdens de bevalling 

Bij ongeveer de helft van de draagsters van GBS raakt de baby tijdens de bevalling besmet. Ongeveer 1%, van deze baby’s wordt wel ziek, meestal al vrij snel na de geboorte. 

Na de geboorte 

Een klein aantal baby’s wordt pas na de eerste levensweek geïnfecteerd. Dit gaat om een derde van alle baby’s die een GBS infectie krijgen. Dit kan tot drie maanden na de bevalling gebeuren. Sommige baby’s die al tijdens de geboorte zijn besmet, worden pas later ziek. Maar ook kan de baby besmet raken via de handen van een volwassene. 

Symptomen uitklapper, klik om te openen

De meeste baby’s die geïnfecteerd zijn met GBS bacterie worden meteen ziek, op dezelfde dag. De zieke baby ademt vaak zacht kreunend of snel en oppervlakkig. Soms houdt het ademen even op. De kleur van de huid is niet mooi roze, maar grauw, blauw of bleek. De baby kan slap aanvoelen en suf zijn. Soms reageert de baby erg sterk op prikkels, zoals aanraking en er kunnen stuipen (convulsies) ontstaan. 

Voedingsproblemen zoals spugen of niet willen drinken, koorts of juist ondertemperatuur zijn soms ook een teken van de GBS infectie. 

De infectie kan ernstig verlopen door ontstekingen, zoals een longontsteking (pneumonie), een bloedinfectie (sepsis) of een hersenvliesontsteking (meningitis). Sommige baby’s krijgen meer ontstekingen tegelijkertijd. Hersenvliesontsteking zien we vaker bij baby's die wat later na de geboorte ziek worden. De infectie kan zich in heel snel tempo ontwikkelen, soms binnen enkele uren. Daarom komt medische hulp soms te laat. Het komt zelfs voor dat de infectie slecht afloopt, terwijl de behandeling wel snel was gestart. Ongeveer 5 op de 100 baby’s met de GBS infectie overlijdt aan de infectie.

Oorzaken uitklapper, klik om te openen

Een GBS infectie komt nogal eens ‘uit de lucht vallen’. Tijdens de zwangerschap of de bevalling waren er geen aanwijzingen voor een verhoogde kans op deze infectie, en toch gebeurt het ineens. Soms weten we wel van tevoren dat de baby een verhoogde kans heeft op een GBS infectie. Dat is zo bij de volgende risicofactoren: 

  • een vroeggeboorte (zwangerschapsduur minder dan 37 weken); 
  • langdurig gebroken vliezen (langer dan 18-24 uur); 
  • temperatuurverhoging van de moeder tijdens de bevalling (>38,0 graden Celsius); 
  • een blaasontsteking door de GBS bacterie bij de moeder tijdens de zwangerschap; 
  • een eerder baby met GBS infectie. 

Onderzoek & diagnose uitklapper, klik om te openen

Onderzoek naar de GBS bacterie wordt in Nederland niet standaard bij elke zwangere gedaan. GBS bacterie komt immers bij één op de vijf zwangeren voor en heeft maar zeer zelden gevolgen. In bepaalde situaties is het wel verstandig onderzoek te doen, bijvoorbeeld als een zwangere in het  ziekenhuis is opgenomen vanwege (prematuur) gebroken vliezen zonder weeën. De GBS zijn aan te tonen met een kweek. De verpleegkundige strijkt daarvoor met een wattenstokje langs de ingang van de schede en in de endeldarm. Zo haalt ze wat materiaal weg, dat in een laboratorium  wordt onderzocht. De uitslag duurt meestal twee tot drie dagen.

Behandeling uitklapper, klik om te openen

Kan een GBS infectie voorkomen worden? 

Er zijn verschillende manieren ontwikkeld om de GBS-ziekte bij pasgeborenen te voorkomen. Het lastige is dat de methode die goed werken (die dus GBS-ziekte goed voorkomen) ook veel nadelen hebben. Een manier is bijvoorbeeld om zwangere vrouwen antibiotica te geven. Dit voorkomt veel gevallen van de GBS-ziekte, maar verhoogt het risico op allergische reacties op de antibiotica en verhoogt de resistentie (ongevoeligheid) van bacteriën voor de antibiotica. Bij resistentie gaat het vaak om andere bacteriën dan GBS, maar dit kan wel leiden tot andere, eveneens ernstige problemen. 

Verschillende factoren spelen een rol 

Bij de keuze van een methode om GBS te voorkomen, spelen nog een aantal factoren een rol, zoals de kosten, de mate waarin de GBS infectie voorkomt en de praktische haalbaarheid om een preventief gebruik van antibiotica. Het is daarmee helaas lang niet altijd mogelijk een GBS infectie bij de baby te voorkomen. De arts kan wel voorzorgmaatregelen nemen bij de baby's die op basis van de eerder genoemde risicofactoren een verhoogde kans hebben om ziek te worden. 

Preventie in Nederland 

In Nederland wordt gelet op de hierboven genoemde risicofactoren en streeft men naar een zo laag mogelijk preventief gebruik van antibiotica. Het is daarmee helaas lang niet altijd mogelijk de GBS-ziekte bij de baby te voorkomen. De arts kan wel voorzorgmaatregelen nemen bij baby’s die op basis van de eerder genoemde risicofactoren een verhoogde kans hebben om ziek te worden. 

Antibiotica 

Sommige vrouwen krijgen al tijdens de bevalling een antibioticum. Daarvoor zijn verschillende redenen:  

  • koorts tijdens de bevalling 
  • een eerdere baby dat de GBS-ziekte heeft gehad 
  • een blaasontsteking met GBS tijdens de zwangerschap 
  • als bij een dreigende vroeggeboorte of langdurig gebroken vliezen uit de kweek blijkt dat er sprake is van GBS 

Soms krijgt ook de baby na de geboorte antibiotica, bijvoorbeeld als de moeder koorts had tijdens de bevalling. In andere situaties wordt de baby de eerste 48 uur extra in de gaten gehouden, waarvoor het de eerste 24 uur in het ziekenhuis moet blijven. Het gebeurt maar zelden dat de moeder na de bevalling een antibioticum nodig heeft. 

GBS al duidelijk voor de zwangerschap 

Een enkele keer is al vóór de zwangerschap duidelijk dat een vrouw GBS heeft, bijvoorbeeld in een kweek die wordt gemaakt omdat de vrouw afscheiding heeft. Dit heeft geen gevolgen voor het beleid rond de bevalling. Als er ook andere risicofactoren zijn, zoals vroeggeboorte, koorts tijdens de bevalling of vliezen die langdurig gebroken zijn, wordt de vrouw wel preventief behandeld. 

In de toekomst is het misschien mogelijk om zwangeren (of vrouwen die zwanger willen worden) te vaccineren tegen GBS. Een werkzaam vaccin is nu echter nog niet verkrijgbaar. 

Meer informatie 

Voor meer informatie over de GBS-ziekte kan je  terecht bij: Stichting Ouders Groep B Streptokokken- patiënten (OGBS),  e-mail info@ogbs.nl, website www.ogbs.nl.  

Deze informatie is overgenomen vanuit de website www.degynaecoloog.nl met aanpassingen die gelden voor het geboortecentrum van het Wilhelmina Kinderziekenhuis. 

Zorgkosten uitklapper, klik om te openen

Meer over zorgkosten

Contact uitklapper, klik om te openen

Wilt u een afspraak maken op de polikliniek van het WKZ Geboortecentrum?

Polikliniek Verloskunde

Telefoonnummer: 088 75 540 10
Overige contactgegevens

Spoed

  • Bent u onder behandeling van een medisch verloskundige of een gynaecoloog? Bel: 088 755 40 10

Bent u patiënt en hebt u vragen? Als patiënt van het UMC Utrecht hebt u toegang tot het patiëntportaal Mijn UMC Utrecht. U kunt hier bijvoorbeeld bekijken welke afspraken er gepland staan in het UMC Utrecht, welke medicijnen u gebruikt en wat uw uitslagen zijn. 

Hebt u een andere vraag? Vul dan het formulier in.

Bedankt voor uw reactie!

Heeft deze informatie u geholpen?

Graag horen we van u waarom niet, zodat we onze website kunnen verbeteren.

Contact

Afspraken

Praktisch

hetwkz.nl maakt gebruik van cookies

Deze website maakt gebruik van cookies Deze website toont video’s van o.a. YouTube. Dergelijke partijen plaatsen cookies (third party cookies). Als u deze cookies niet wilt kunt u dat hier aangeven. Wij plaatsen zelf ook cookies om onze site te verbeteren.

Lees meer over het cookiebeleid

Akkoord Nee, liever niet