Schoolsluitingen kunnen tijdens een pandemie effectiever worden ingezet
Onderzoek onder leiding van het UMC Utrecht laat zien dat schoolsluitingen tijdens een pandemie het beste werken als ze op het juiste moment worden ingezet. Welke scholen het meeste effect heeft om tijdelijk te sluiten, hangt af van welke leeftijdsgroepen het virus op dat moment het meest verspreiden. De resultaten, gepubliceerd in Nature Communications, kunnen overheden helpen om tijdens een pandemie betere keuzes te maken.
Het sluiten van scholen is een van de lastigste maatregelen tijdens een uitbraak van een besmettelijke ziekte. Schoolsluiting kan de verspreiding van een virus afremmen, maar heeft ook nadelige gevolgen voor het onderwijs en het welzijn van kinderen.
In de studie, die werd geleid door het UMC Utrecht, werd een rekenmodel ontwikkeld dat laat zien hóe het coronavirus zich tijdens de pandemie in Nederland verspreidde. Daarbij gebruikten zij onder andere gegevens van kinderen van Nederlandse basis- en middelbare scholen. Met dit model onderzochten zij welke gevolgen verschillende strategieën voor het sluiten en heropenen van scholen hadden voor het verloop van de pandemie.
Andere leeftijdsgroepen speelden steeds een andere rol
Uit het onderzoek blijkt dat de belangrijkste verspreiders van het virus in de loop van de pandemie veranderden. In het begin waren dat vooral volwassenen. Later speelden tieners een grotere rol, terwijl in 2021 vooral jongere kinderen het virus vaker verspreidden. Volgens de onderzoekers kwam dat doordat steeds meer volwassenen en tieners al beschermd waren door een eerdere besmetting of vaccinatie. Jongere kinderen waren daardoor vaker nog vatbaar voor het virus en waren daardoor in die latere periode een belangrijke verspreider.
Het onderzoek laat zien dat het sluiten van middelbare scholen in 2020 het grootste effect had op het terugdringen van het aantal ziekenhuisopnames door COVID-19. Eind 2021 was het sluiten van basisscholen juist effectiever. Maatregelen moeten dus worden aangepast aan de situatie van dat moment.
Modellen helpen bij snelle besluiten
Volgens de onderzoekers laat de studie zien hoe belangrijk wiskundige modellen zijn voor de volksgezondheid. Tijdens een uitbraak moeten overheden vaak met beperkte informatie snel besluiten nemen. Modellen kunnen dan ook helpen om vooraf in te schatten welke maatregelen waarschijnlijk het meeste effect zullen hebben.
"Het sluiten van scholen kan de verspreiding van een virus verminderen, maar heeft ook grote gevolgen voor kinderen, gezinnen en het onderwijs," zegt wiskundig modelleur dr. Ganna Rozhnova, hoofdonderzoeker van de studie en universitair hoofddocent bij de Infectious Disease Modeling Group van het UMC Utrecht. "Onze studie laat zien dat beleidsmakers betere keuzes kunnen maken als zij weten wélke leeftijdsgroepen op een bepaald moment de verspreiding van het virus aanjagen. Zo kunnen maatregelen gerichter worden ingezet en blijft de impact op kinderen en de samenleving zo klein mogelijk."
Voorbereiden op toekomstige pandemieën
De onderzoekers willen hun model verder uitbreiden. Zo willen zij ook de gevolgen van schoolsluitingen voor het leren en de ontwikkeling van kinderen onderzoeken. Daarnaast kijken zij hoe sociale en demografische verschillen de verspreiding van infectieziekten beïnvloeden. Dit onderzoek maakt deel uit van een langlopend onderzoeksprogramma van het UMC Utrecht. Het doel is om beter voorbereid te zijn op toekomstige pandemieën en beleidsmakers te ondersteunen met wetenschappelijke kennis bij het nemen van belangrijke beslissingen.
Publicatie
Canfora B, Escosio RE, Boldea O, Nunes A, Rozhnova G. Counterfactual evaluation of elementary and secondary school policies in the COVID-19 pandemic. Nature Communications 2026;17:6763