Patiënten testen voor het eerst een draagbare kunstnier thuis

Patiënten met ernstig nierfalen zijn vaak afhankelijk van dialyse in het ziekenhuis. In het UMC Utrecht testen patiënten nu voor het eerst in Nederland een draagbare kunstnier. Die kunnen patiënten thuis gebruiken. De eerste patiënten doen mee aan een klinische studie met de zogeheten NeoKidney. Het doel: meer vrijheid en regie in het dagelijks leven, zonder in te leveren op veiligheid.

Wat is nierfalen en waarom is dialyse nodig?

Gezonde nieren filteren afvalstoffen en overtollig vocht uit het bloed. Bij nierfalen werken de nieren onvoldoende of helemaal niet meer. Om te overleven is dan een behandeling nodig die de nierfunctie vervangt. Denk aan dialyse of een niertransplantatie. Dit duurt per keer vier uur, en dat vaak drie keer per week.  

Bij hemodialyse wordt het bloed meerdere keren per week via een machine gezuiverd. Dit gebeurt vaak in het ziekenhuis en kost per behandeling meerdere uren. Dat heeft grote impact op werk, studie, reizen en sociale contacten van veel mensen. Alleen al in Nederland gaat het om zo’n 5.000 mensen, wereldwijd zijn zo’n 2,8 miljoen mensen afhankelijk van hemodialyse. In totaal dialyseren ongeveer 6.200 mensen in Nederland. Wereldwijd zijn 3,8 miljoen nierpatiënten afhankelijk van dialyse om te kunnen overleven. 

Waarom een draagbare kunstnier?

“Dialyse is levensreddend, maar ook zeer belastend,” zegt Karin Gerritsen, nefroloog bij het UMC Utrecht en hoofdonderzoeker van de studie. “Met een draagbare kunstnier willen we patiënten meer vrijheid geven en de behandeling beter laten aansluiten op hun dagelijks leven.”

Een draagbare kunstnier maakt het makkelijker om: 

• Thuis én op reis te dialyseren 
• Op flexibele momenten 

Dat kan bijdragen aan een betere kwaliteit van leven. 

Wat is de NeoKidney? 

De NeoKidney is een lichtgewicht, draagbaar dialyseapparaat (ongeveer handbagage rolkoffer). Het apparaat is ontwikkeld voor thuisgebruik en werkt op basis van hemodialyse, maar dan in een veel compactere vorm dan de huidige hemodialyse-apparaten.

In tegenstelling tot standaard (thuis)hemodialyse zijn er geen huisaanpassingen nodig, zoals een aansluiting op de wateraan- en -afvoer met een extra waterleiding, een extra stroomgroep of medische aarding. Het apparaat is energiezuinig en elektrisch veilig, zodat het op een standaard stopcontact kan worden aangesloten. 

Belangrijke kenmerken: 

• Draagbaar en bedoeld voor thuis en op reis 
• Gesloten systeem met hergebruik (regeneratie) van dialysevloeistof 
• Daardoor minder dialysevloeistof nodig dan bij standaarddialyse (4.5 L in plaats van ≥30 L)

Het apparaat is ontworpen voor korte, frequente hemodialyse, 4 tot 7 behandelingen van 2 uur per week. Hiermee kan de NeoKidney een meer geleidelijke behandeling bieden dan het traditionele schema van drie keer per week vier uur, met minder schommelingen in vocht, afvalstoffen en mineralen. Het apparaat wordt op dezelfde manier aangesloten als reguliere hemodialyse, via een shunt of een katheter. 

Wat wordt er nu onderzocht?

Het UMC Utrecht, onderdeel van het Utrecht Science Park en verbonden aan de Universiteit Utrecht, doet samen met de Nierstichting en medisch technologiebedrijf NextKidney onderzoek naar de veiligheid en werkzaamheid van de NeoKidney.

Na eerdere positieve veiligheidsstudies met eerdere prototypes in Frankrijk en Singapore: 

• Gaan ongeveer vijftig patiënten deelnemen aan een langer durende studie 
• Gebruiken zij het apparaat ook thuis 
• Wordt gekeken naar veiligheid, gebruiksgemak en effecten op het dagelijks leven 

Karin: “Tijdens deze testfase wordt gekeken of de NeoKidney goed en veilig werkt. Allereerst onderzoeken we of het apparaat het bloed voldoende schoonmaakt. Dat doen we door bij alle dialyses te meten hoe effectief afvalstoffen uit het bloed worden verwijderd. We willen zeker weten dat dit op een betrouwbaar en constant niveau gebeurt. We houden bij hoeveel vocht er wordt verwijderd en of dat nauwkeurig gebeurt.”

Is de studie met de NeoKidney veilig?

"Daarnaast is veiligheid heel belangrijk. We houden nauwkeurig bij of er tijdens of na de dialyse bijwerkingen optreden die met het apparaat te maken hebben, en of die ernstig zijn. Ook volgen we veranderingen in bijvoorbeeld bloeddruk, hartslag en bloedwaarden om te controleren of het lichaam goed reageert op de behandeling”, aldus Karin.  
   
“Verder kijken we naar hoe prettig en praktisch de dialyse verloopt en vragen we patiënten zelf hoe zij de behandeling ervaren en wat het effect is op hun dagelijks leven en kwaliteit van leven. Halverwege de studie zal NextKidney de resultaten voorleggen aan een onafhankelijke keuringsorganisatie. Die beoordeelt of het apparaat veilig en goed genoeg werkt om op de markt te mogen komen.” Het doel is om toe te werken naar CE-certificering, mogelijk in 2026 of 2027. Dit is nodig voordat het apparaat beschikbaar kan komen voor patiënten in Europa.

Voor wie is de draagbare kunstnier geschikt?

• Voor patiënten die thuis willen dialyseren, stabiele dialyses hebben, een goede vaattoegang hebben en vaker en korter willen dialyseren. 
• Het apparaat is nog niet geschikt voor kinderen, zwangere vrouwen of patiënten met ernstige bijkomende ziekten zoals ernstige long- of leverziekten. 

Samenwerking tussen zorg, wetenschap en technologie

De ontwikkeling van de draagbare kunstnier is het resultaat van nauwe samenwerking tussen: 

• Zorgprofessionals en onderzoekers van het UMC Utrecht (afdelingen Nefrologie en Medische Technologie en Klinische Fysica) 
• De Nierstichting, die het patiëntperspectief inbrengt 
• NextKidney, verantwoordelijk voor de technologische ontwikkeling 

^{Karin Gerritsen, nefroloog UMC Utrecht, en Tom Oostrom, directeur Nierstichting}

“Door kennis en ervaring te bundelen, kunnen we stap voor stap werken aan betere nierzorg,” aldus Karin.

Hoe ziet de toekomst van nierzorg eruit?

De draagbare kunstnier is een tussenstap richting verdere innovatie. Onderzoekers werken ook aan een toekomstvisie waarin dialyse mogelijk wordt zonder grote apparaten of naalden, bijvoorbeeld met implanteerbare technologie. Dit valt binnen het bredere veld van regeneratieve geneeskunde. De regeneratieve geneeskunde ontwikkelt nieuwe behandelingen waarbij het zelfherstellend vermogen van het lichaam wordt ingezet. 

“Dat is nog toekomstmuziek,” benadrukt Karin. “Maar elke stap brengt ons dichterbij.” 

Wat betekent dit nu voor patiënten?

Als het onderzoek succesvol verloopt, kan de draagbare kunstnier in de toekomst: 

• Een aanvulling worden op bestaande dialysevormen 
• Patiënten meer zelfstandigheid, flexibiliteit en vrijheid geven 
• Het aantal ziekenhuisbezoeken verminderen 

Het onderzoek loopt nog. Resultaten worden in 2027 bekendgemaakt.

Veelgestelde vragen (FAQ)